شمس الدين محمد تبريزى مغربى
17
ديوان كامل شمس مغربى ( بانضمام رساله جام جهان نما ) ( فارسى )
خواننده گمراه نگردد . فرومگذار چيزى از دقايق * كه تا باشى ز اصحاب حقايق و چون زبان عربى را بخصوصيته باهل الجنة و نبينا محمد ( ص ) برتر مىشمرد در ترتيب ديوان ، اشعار عربى را مقدم مىآورد و بعد اشعارى را كه به زبان مليح فارسى است ذكر مىكند . مجموعا 223 بيت عربى و 200 غزل فارسى و بيست و دو بيت مثنوى و سه ترجيعبند به ترتيب در 10 - 13 7 دربند با ترجيعات زير دارد . 1 - كه جز او نيست در سراى وجود * به حقيقت كس دگر موجود 2 - گنجى كه طلسم اوست عالم * ذاتى كه صفات اوست آدم 3 - ما توبه زهد را شكستيم * با مغبچه روبرو نشستيم 35 رباعى و 14 ترانه و يك غزل به زبان آذرى است . سماع مغربى در اشعار مغربى اشاراتى به اصطلاحات موسيقى كه در مجالس سماع رايج بود ديده مىشود ، از اين نشانهها و اشارات شايد بتوان چنين استنباط كرد كه مغربى با مجالس سماع آشنائى داشته است و بقول ادوارد براون نتهاى موسيقى سماع را مىشناخته است 1 * معهذا در رساله جام جهاننما و تذكرههاى معاصرش اشارهاى به شركت وى در مجالس سماع درويشان ديده نمىشود ، البته مغربى خود را مست و خراب مىداند و از نغمه روز الست و قول كن ، در سماع است با وجودى كه خود را از سماع ظاهرى بىنياز مىداند از اصطلاحات آن سخن مىگويد 2 * از اشعارش پيداست كه آلات موسيقى را چون چنگ و دف و نى را مىشناخته است و اينهمه شايد نشانه اين باشد كه وى مجالس سماع را ديده و در آن شركت كرده است معهذا تحقيق قول او در باب